جدیدترین اخبار و قوانین حقوقی (علی فتحی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه )

حقوقی ----------- از تمام بازدیدکنندگان عزیز و گرانقدر التماس دعا دارم

حجاب، پوشش و زینت

 

حجاب، پوشش و زینت

(س 1035) آیا تاکنون هیچ عالمى از علماى اسلام نسبت به لزوم حجاب و وجوب تستّر بر زنان ـ با قطع نظر از حدود و ثغور و کیفیت و کمّیت آن ـ خدشه نموده است؟
ج ـ نه تنها هیچ عالمى بلکه هر کسى که مختصر آشنایى نسبت به اسلام و آیات قرآن و روایات اهل بیت(علیهم السلام) هر چند به طور اندک داشته باشد، بدون احتیاج به تقلید، اصل وجوب تستّر و لزوم حجاب را همان طور که در سؤال آمده مى داند و به آن مطمئن است و به عنوان یک حکم مسلّم اسلامى هم به آن مى نگرد، و چگونه مى شود مسلمانى آن را نداند با اینکه فقیه بزرگوارى همانند صاحب «جواهر»، حرمت نظر به آنها را که در رابطه با تستّر هم مى باشد، جزء ضروریّات مذهب، بلکه دین دانسته است. 8/9/78
(س 1036) حجاب مرد را در برخورد با زن نامحرم بیان فرمایید.

ج ـ نگاه به زنان نامحرم خارجى غیرمسلمان اگر از روى شهوت و ریبه نباشد، و نگاه هم به مقدارى از مو و بدنش باشد که برهنه بودنش متعارف است، نمى توان گفت حرام است. 28/10/74
(س 1006) دست دادن زن به مرد نامحرم با دستکش چه حکمى دارد؟
ج ـ دست دادن اجنبى با اجنبیّه همراه با دستکش که تماس از روى حائل باشد، هر چند فى حدّ نفسه حرام نیست; امّا در مواردى که منشأ فساد و سنّت سیّئه و خلاف عفّت و حیا باشد، مانند دست دادن دختر و پسر جوان که زمینه ساز عادت بد و انحراف اخلاقى است، حرام مى باشد. 15/9/79
(س 1007) دست دادن و یا بوسیدن زنان بیگانه (لا مذهب و یا اهل کتاب) در مراسم تشریفاتى، چه حکمى دارد؟
ج ـ حرام است. 17/2/76
(س 1008) دخترى دارم که به تکلیف رسیده است. هنگامى که افراد نامحرم فامیل به منزل ما مى آیند، در حضور بقیّه اعضاى خانواده، با حجاب اسلامى کامل با آنها صحبت مى کند. آیا این رفتار، اشکال شرعى دارد یا خیر؟
ج ـ چون شنیدن صداى زن بیگانه و کلام او براى مرد بیگانه و نامحرم، حرام نیست و ترک آن هم بر زن، واجب نیست، بنابراین، گفتگو به آن ترتیب که ذکر شده و با رعایت حدود حجاب اسلامى فى حدّ نفسه حرام نیست. 15/1/73
(س 1009) گفتگوى دانشجویان دختر و پسر در مورد مسائل درسى و رفع اشکال آن چه صورتى دارد؟
ج ـ با رعایت کامل حجاب و پایبند بودن به موازین شرعى و نبودنشان در مکان خلوت و بدون ترتّب مفسده، ظاهراً جایز است، چون شنیدن صداى زن بیگانه و کلام او براى مرد بیگانه و نامحرم فى حدّ نفسه حرام نیست; لیکن کمال دقّت بر اکتفاى موارد حاجت، مانند مسئله درس و رفع اشکال، مطلوب است. 25/4/79
(س 1010) آیا مادر زن مى تواند جلوى داماد خود، بدون روسرى و یا با پاى بدون پوشش باشد؟
ج ـ مادر زن به داماد خود محرم است. بنابراین، بودن مادر زن نزد داماد، بدون روسرى و جوراب، مانعى ندارد و مادرزن حکم مادر را دارد. 5/3/76
(س 1011) دیدن موى سر خواهرزن یا مصافحه کردن با او، بدون قصد لذّت و ریبه، چه حکمى دارد؟
ج ـ حرام است و خواهرزن، نامحرم است. 8/1/76
(س 1012) آیا نظر کردن به قرص صورت نامحرم و دستان تا مچ، بدون قصد شهوت، جایز است؟
ج ـ نظر اتفاقى به صورت و دستان زن تا مچ، بدون قصد ریبه، جایز است. 16/6/72
(س 1013) نگاه کردن دختران به دبیر مرد و پسران به دبیر زن، چه حکمى دارد؟
ج ـ هر چند نظر به صورت بدون قصد لذّت و بدون ترتّب مفسده ظاهراً جایز است، لیکن کمال دقّت بر اکتفا به ضرورت، لازم است. 22/3/72
(س 1014) آیا جایز است براى امور آموزشى در دانشگاه، پسران و دختران جوان در کنار یکدیگر و یا عده اى از پسران جوان پشت سر دختران جوان بنشینند؟
ج ـ دورى کردن از این گونه اعمال در حدّ توان، مخصوصاً در نظام جمهورى اسلامى لازم است; بلکه در کنار یکدیگر قرار گرفتن که زمینه تهمت و مفاسد را آماده مى سازد، حرام است. 14/6/74
(س 1015) گردش جوان هاى فامیل (پسر و دختر با یکدیگر) که ممیّز هستند، چگونه است؟ اگر موجب جلب توجّه دیگران و سوء ظن گردد و آنها را در محلّ تهمت قرار دهد، چه طور؟ آیا در مورد مکلّفان حرمتش بیشتر است؟
ج ـ بر پدر و مادر و مربّیانِ ممیّزهاى غیر بالغ است که آنان را از این گونه اعمال و رفتار که غالباً منشأ فسادهاى اخلاقى مى گردد، منع نمایند و اگر این امر از شئون حضانت در بُعد روحى و تربیتى است، بر مکلّفان هم اجتناب به همان ملاک، لازم است و نسبت به مواضع تهمت، حضور در آن جا یا رفت و آمد به آن جا و یا هر امرى که انسان را در موضع تهمت قرار بدهد، حرام و معصیت است، چون حفظ آبرو و شخصیت و عزّت مسلمان، واجب و تضییع آن حرام است و امام صادق(علیه السلام) مى فرماید: «ان الله ـ عزّ وجل ـ فوّض الى المؤمن أموره کلّها و لم یفوّض الیه أن یذلّ نفسه» (وسائل الشیعة، ج 11، ص 424). 24/7/76
(س 1016) بنده با توجه به نوع شغلى که دارم با یک خواهر همکارهستم و این یک معضل براى بنده شده، زیرا در این همکارى، ارتباط بسیار زیادى وجود دارد و با توجه به این که جمع نامحرم در یک مکان جایز نمى باشد، واین مسئله هم براى بنده وهم براى خواهر مذکور باعث اختلال در کار و از نظر عقیدتى هم گناه محسوب مى شود، مى خواستم بدانم آیا حکمى به عنوان محرمیت ویا برادرى وجود دارد یا خیر؟ اگر وجود دارد شرایط آن چیست و به چه صورت است، و اگر وجود ندارد، تکلیف بنده در این مورد چیست وچکار باید بکنم؟
ج ـ اجتناب و پرهیز از مکانهاى خلوتى که بودن مرد و زن در آن مکان سبب سلطه شیطان مى گردد، لازم و واجب عقلى است و ماندن در آن جا از نظر عقل ممنوع است، و در حد توان باید تلاش کرد که انسان گرفتار دشمن دیرینه یعنى شیطان پلید و رجیم نشود; امّا بودن مرد و زن اجنبیه در مکانى که رفت و آمد افراد در آن جا مانعى ندارد و مکان خلوت محسوب نشده، حرام نمى باشد و شیطان هم سلطه اش ضعیف خواهد بود; و به هرحال راه محرم شدن خاصى به عنوان مذکور در سؤال وجود ندارد. 28/3/83
(س 1017) کارکردن زنان در اداراتى که اغلب با نامحرم سر و کار دارند، چه حکمى دارد؟
ج ـ با رعایت کامل حجاب و پایبند بودن به موازین شرعى، مانعى ندارد. 21/8/74
(س 1018) بوسیدن بچه هاى دختر و پسر توسط نامحرم بدون قصد ریبه، چه حکمى دارد؟ ج ـ بوسیدن بچه هاى پسر و دختر بدون ریبه قبل از شش سالگى، مانعى ندارد.
(س 1019) استفاده زنان از خیّاط مردانه، چه حکمى دارد؟
ج ـ در صورتى که مستلزم لمس و نگاه حرام نباشد، مانعى ندارد. 10/7/79
(س 1020) در جایى که ما زندگى مى کنیم یک عکاس مرد است و مال همان جایى است که ما در آن زندگى مى کنیم و همه را مى شناسد; آیا اشکالى ندارد که عکس خواهر یا مادر و... را که ظاهر کرد ببیند؟
ج ـ اگر باعث ایجاد مفسده در شخص ظاهر کننده عکس و منشأ گرفتارى و حرام جنسى شدن او باشد، جایز نیست و ترکش به حکم عقل، لازم و واجب عقلى است. 14/2/83
(س 1021) شخصى که به سبب رضاع یا ترک طواف نساء، مثلاً زن بر او حرام شده است، لمس و نظر از روى شهوت به یکدیگر، چه حکمى دارد؟
ج ـ لمس کردن و بوسیدن و نظر از روى شهوت به یکدیگر، حرام است. 30/3/76
(س 1022) ما حکم السلام على المرأة مشافهة و ما حکم مصافحتها؟
ج ـ یلزم ترک السلام علیها، ان لم تکن محجّبة، و کانت بلاقفاز حتى لایکون السلام ترویجاً لترک الحجاب، والاّ فالسلام على المرأة فی حدّ نفسه غیر محرّم. و امّا المصافحة، ان کانت موجبة لمسّ بدن الاجنبی، فهی حرام. 19 ربیع الاول 1416
(س 1023) آیا نقاشى کردن از چهره زنان به صورت عریان و نیمه عریان جایز است؟
ج ـ حرمت و عدم حرمت، دائر مدار مفسده انگیز بودن آن و عدم ایجاد مفسده است، و تشخیص آن با خود مکلف است; امّا نقاشى کردن به صورت کاملاً عریان جایز نمى باشد. 21/9/83
(س 1024) امروزه در شهرهاى بزرگ، به طور متعارف خانمها مقدارى از موى سر را نمى پوشانند. آیا مى توان به این قسمت از موها نگاه کرد، همانند برخى از قبایل که معمولاً زنان مقدارى از موى خود را نمى پوشانند؟
ج ـ نمى توان در این گونه موارد حکم به جواز نمود، و باید در عمل و فتوا احتیاط کرد. 6/11/75
(س 1025) در بیمارستانها و مراکز آموزش پزشکى، دانشجویان پسر جهت امر آموزش مبادرت به معاینه نواحى مختلف بدن (شکم، سینه، لگن، نواحى تناسلى و.....) بیمار زن مى نمایند، و دانشجویان دختر نیز مبادرت به معاینه نواحى مختلف بدن بیمار مرد مى نمایند. با توجه به اینکه بعضى از معاینه ها لازمه آموزش است و این آموزش در طبابت آینده پزشک الزام قطعى دارد و انصراف از این آموزشها در آینده سبب طول و شدت بیمارى و یا فوت بیمار مى شود; به عنوان مثال پزشک باید زایمان کردن را یاد بگیرد تا در محل خدمت خود در روستاى دور افتاده اى که امکانات نیست، به وظیفه پزشکى خود عمل کند و مانع مرگ بیمار و فرزند او شود، لطفاً بفرمایید چه حکمى دارد و نظر مبارک درمورد حدود آن چیست؟
ج ـ اهمیت علوم پزشکى وعزت اسلامى آن و نیاز مبرم عامه و متوقف بودن جان انسانها ومعالجه آنها بر تقدم امور مذکور، خود به حکم تزاحم اهم با مهم، یعنى وظیفه شرعى و اسلامى که در سؤال آمده، و ترجیح اهم، سبب جواز شرعى و جایز است; و بعلاوه که مسئله معالجه بالقوه هم خود ظاهراً جزء موارد استثناى از حرمت است و نوبت به تزاحم هم نمى رسد، و یکى ازموارد استثناء شده از حرمت نظر و لمس، معارضه آنها با امرى است که مراعاتش در نظر شارع اهم باشد و مورد هم با قطع نظر از مسئله معالجه بالقوه که خود نیز ظاهراً از موارد استثناست، از این گونه موارد است. 8/11/80
(س 1026) یضطر الطبیب فی بعض الأحیان النظر إلى عورة المریض سواء کان رجلا أم امرأة فما حکم النظر فی الفروض التالیة:
1 ـ إذا کان النظر إلى عورة المیت بغرض التعلم فی بعض التطبیقات العملیة للأطباء خصوصاً إذا کانت الجثة غیر کاملة الأعضاء؟
2 ـ اذا کان النظر بغرض العلاج؟
ج 1 ـ إن لم یکن هتکاً للمیت والتعلیم والتعلم موقوف علیه، لابأس به عند الضرورة ولکن یجب الاکتفاء بقدر الضرورة.
ج 2 ـ إن کان العلاج متوقفا علیه ولیس طریقا إلى العلاج إلاّ هو، لاباس به. 9/2/82
(س 1027) آیا پسر به قصد ازدواج مى تواند به تمام بدن دختر مورد نظرش نگاه کند؟ از روى پیراهن نازک بدن نما چطور؟ البته همان طور که ذکر شد، فقط براى ازدواج نه قصد لذت; یعنى طورى است که ازدواج متوقّف بر آن است.
ج ـ کسى که قصد ازدواج دارد، بدون ریبه مى تواند به غیر از عورتین، به بدن دختر مورد نظر نگاه کند، به شرط اینکه نگاه کردن براى دست یافتن به اطمینان باشد وقصد جدّى براى ازدواج باشد، و باز به شرط اینکه احتمال توافق در کار باشد; با شرایط مذکور نیز احتیاط این است که به وجه و کفّین و مو و محاسن اکتفا نماید. 1/12/75
(س 1028) رابطه دختر و پسرى که هدف آنها ازدواج باشد از نظر شرعى چگونه است؟
ج ـ ارتباط و صحبت کردن دختر و پسر اگر هیچ گونه تماس بدنى نداشته باشند و در اماکن خلوت هم نباشد و سخنان عاشقانه و لهوهم بین آنها ردّ وبدل نشود، فى حدّ نفسه حرام نیست; امّا در عین حال رعایت جنبه هاى اجتماعى و دورى از زمینه هاى تهمت خصوصاً براى دختران لازم است. 27/11/81
(س 1029) گفته مى شود براى کسانى که قصد ازدواج دارند، جایز است یک بار به طرف مورد نظر خود نگاه کنند. حال با توجّه به این که بعضاً لازم است که در چندین جلسه مذاکره، طرفین یکدیگر را بیشتر بشناسند، حدّ شرعى مجاز در این خصوص چیست؟
ج ـ حدّ شرعى مجاز، رسیدن طرفین به نتیجه در امر ازدواج است; یعنى همه رفت و آمدها و نگاه ها که براى تعیین سرنوشت آینده طرفین و ازدواج آنها مى تواند مؤثّر باشد، به حکم علّت مذکور در روایات و قضاوت خود و اندیشه عقلا جایز است; یعنى همان که مجوّز مرتبه اوّل است، مجوّز رفت و آمدها و بقیّه موارد هم هست، و نا گفته نماند که این حکم شرعى مسئله، فى حدّ نفسه است و قطع نظر از جهات خارجى اى است که ممکن است موجب معصیت و فساد شود. 6/6/78
(س 1030) آیا در دوران نامزدى، پسر مى تواند به علّت فراهم نشدن امکانات عروسى با دختر براى دچار نشدن به گناه، در حدّ معمول شوخى کند؟
ج ـ اگر مراد از دوران نامزدى، دورانى است که عقد شرعى پسر و دختر خوانده مى شود و عروسى به بعد موکول مى گردد، چنانکه در بعضى مناطق مرسوم است، در این فرض، حکم همسر را دارد و اگر مراد این است که فقط حرف زده اند یا چیزى به عنوان نشانه داده اند و عقد خوانده نشده است، در حکم اجنبیّه است و باید از نگاه و لمس حرام بپرهیزند. 10/3/79
(س 1031) شاید سؤالى که مى پرسم کمى عجیب به نظر بیاید، به هرحال امیدوارم جوابى قانع کننده بشنوم. من دخترى معتقد مى باشم به خدا و دین او، منتها نه دین و سنتى که به اجبار باشد. با اعتقاداتى که دارم توانستم تا به این سن که رسیده ام، بر غرایزى که بر من غلبه مى کند چیره شوم; ولى من به این اعتقاد دارم که در شرایط سنى من که خوب و بد را مى توانم تشخیص دهم اگر به کسى علاقمند باشم، مى توانم در کنار او زندگى کنم بدون این که کسى ما را به عقد هم در آورد; زیرا فلسفه اصلى عقد نیز همین است منتها براى جلوگیرى از هرج و مرج به این صورت در آمده، البته نظر من بى بند و بارى نیست، بودن در کنار یک نفر است. حال از شما خواهش مى کنم اگر نظر من اشتباه مى باشد مرا با جوابى قانع کنید; چون من و شخصى که به هم علاقه داریم با توجه به نداشتن امکانات ازدواج (نه از لحاظ مالى) تصمیم به این کار گرفته ایم، زیرا هر دو به هم احتیاج داریم و ما هر دو تحصیلات آکادمیک داریم؟
ج ـ سؤال ابهام دارد; چون اگر به هم علاقه ازدواج و علاقه زن و شوهر بودنِ همدیگر را دارید، چرا ازدواج مشروع عقلایى اسلامى تحقق پیدا نکند؟ و علاقه از امورى است که ا گر درست و عقلانى باشد، عامل نادیده گرفتن همه امکانات که بیش از یک قراردادهاى اجتماعى که ترکش مضر به ازدواج نبوده، نمى گردد; و اگر مراد از سؤال، امر دیگرى باشد که یک امر احساسى غیر عقلانى و ناپایدار و بدون ضمانت اجتماعى و حقوقى است، حرمت و عدم جواز و مفاسد و ضررها و پشیمانى هایى که به موجب تجربه قطعاً حاصل مى شود، جاى بحث ندارد و همیشه باید احساسات عقلانى، همراه با ضمانتهاى اجتماعى و قانونى باشد. 15/1/82
(س 1032) آیا شخصى که به خواستگارى رفته و مى خواهد نامزد کند و انگشتر نامزدى خود را دست همسرش کند، آیا اشکال دارد؟
ج ـ لمس بدن اجنبیّه، حرام است و فرقى بین حلقه نامزدى و غیر آن نیست; محض حلقه و انگشتر به دست دیگرى نمودن، اگر مستلزم تماس بدن بدون حایل نباشد، حرام نیست.
(س 1033) دختر و پسرى با هم نامزد هستند و قرار است در جشن عروسى، صیغه عقد خوانده شود. آیا از نظر شرعى اشکال دارد که چند ساعت قبل از خواندن صیغه عقد، داماد به آرایشگاه رفته و عروس خانم را تحویل بگیرد و سپس قبل از خواندن صیغه عقد، داماد به جلسه جشن زنانه برود و در کنار عروس خانم بنشیند و فیلمبردارى شود؟
ج ـ با توجّه به آرایش شدن عروس خانم و این که در تحویل گرفتن، نگاه داماد به بدن عروس خانم، ولو به موى سر و به صورتش مى افتد و این که ممکن است تماس با دست و بدن حاصل شود، این گونه تحویل گرفتن، حرام و غیر جایز است; امّا نشستن داماد کنار عروس خانم در جلسه جشن زنانه، چون منجر به ارتکاب حرام، یعنى نگاه به نامحرم و اختلاط زن و مرد مى شود، آن نیز حرام است، و چه نیکو، بلکه لازم است که سنّت و روش هاى عقد و عروسى به نحوى قرار داده شود که منجر به حرام و ارتکاب معصیت و گناه نشود، چون هر عملى که با گناه شروع شود، معمولاً خاتمه خوبى نداشته; علاوه بر آن که انسان باید تلاش نماید که خود را گرفتار عذاب الهى و جهنّم ننماید.
(س 1034) بازجویى و بازرسى زنان توسط مأموران مرد نیروى انتظامى در بعضى مواقع که مصلحت نظام و مردم و اجتماع ایجاب کند، چه حکمى دارد؟ و اگر بازجویى از زنان، توسط زنان ممکن نباشد و فقط مردان براى بازجویى در دسترس باشند، در صورتى که بسیار ضرورت داشته باشد و موجب تماس بدنى با زن نامحرم باشد، آیا انجام دادن این کار جایز است یا نه؟
ج ـ تماس و لمس بدن زنان توسط مردان، حرام و غیر جایز است. نهادى بودن، دلیل بر جواز نیست و بر همه لازم است که نیروى زن، جهت این گونه امور تأمین نمایند، هر چند که در ضرورات شدید مثل «حفظ النفس و الدماء» بحث دیگر و سؤال و جواب دیگرى مى طلبد. 24/2/77