جدیدترین اخبار و قوانین حقوقی (علی فتحی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه )

حقوقی ----------- از تمام بازدیدکنندگان عزیز و گرانقدر التماس دعا دارم

احکام مالی

احکام مالی

 

 

1.  خرید و فروش کالاها به صورت اقساط و نسیه با قیمت بیش‎تر  چه حکمی دارد؟

خرید اجناس به صورت قسطی و با قیمت بیش‎تر ربا نیست و اشکال ندارد.

2.  عقد فضولی و عقد باطل چه تفاوتی دارند؟

عقد فضولی، عقدی است که جز رضایت مالک، همه شرایط صحت معامله را دارد.

اگر بعد از انجام عقد فضولی مالک رضایت دهد، معامله صحیح است و آثار عقد بر آن مترتّب  می‎شود؛ به خلاف عقد باطل که فاقد شرایط صحت معامله است.

مثلا اگر خانه فردی را بدون اجازه مالک بفروشیم، عقد فضولی است و با اجازه مالک  معامله صحیح و تمام می‎شود؛ اما اگر معامله ربوی باشد، هر چند توسط مالک انجام می‎شود،  باطل است.

3.  چرا سود مضاربه حرام نیست؟

مضاربه در حقیقت، وکالت دادن برای انجام معاملات مشروع است که سود آن بین صاحب سرمایه  و عامل با نسبت توافق شده، تقسیم می‎گردد و اگر ضرری هم پیش بیاید، در صورتی که عامل  کوتاهی نکرده باشد، از سرمایه کسر می‎شود.

مال دیگران

4.  در دوران کودکی پولی از کسی برداشته‎ام و نمی‎توانم مستقیماً  مطالب را به او بگویم، بنظر شما چگونه عمل کنم؟ آیا می‎توانم صدقه دهم؟

باید به طریقی، پول را به صاحبش برسانید و لازم نیست بگویید بابت چه چیز است؛ مثلاً  می‎توانید به او بگویید این پول را سابقاً از من طلب داشته‎ای؛ و یا به حساب بانکی  او واریز کنید؛ و یا به وسیله شخص دیگری ‎پول را به دست او برسانید؛ و در هر حال صدقه  دادن کفایت نمی‎کند.

5.  اگر وسائل اشخاصی که اکنون به آن‎ها دسترسی نداریم، پیش  ما باشد، حکمش چیست؟

اگر صاحبان یا ورثه آن‎ها را می‎شناسید، باید به هر صورت به صاحبش برسانید یا رضایت  آن‎ها را تحصیل کنید؛ و اگر از پیدا کردن صاحب آن‎ها مأیوس هستید، می‎توانید آن‎ها  را با اجازه مجتهد از طرف صاحبش به فقیر غیر سید صدقه بدهید.

6.  اگر قبلا مالی از کسی برداشته باشم، چگونه جبران کنم؟

اگر خود آن مال موجود است، خود آن را و اگر تلف شده است، مثل یا قیمت آن را به صاحبش  بدهید؛ و اگر از دسترسی به صاحب آن مأیوس هستید، با اجازه مجتهد جامع الشرایط از طرف  صاحبش به فقیر غیر سیّد صدقه دهید.

7.  در مسأله قبل اگر دسترسی به صاحب پول داشته باشیم؛ ولی پرداخت  آن موجب اختلاف یا آبروریزی شود، تکلیف چیست؟

پول را باید به صاحبش برسانید؛ و لازم نیست علت را بیان

کنید. می‎توانید بگویید سابقاً از من طلب داشته‎ای. همچنین می‎توان پول را به وسیله  پست یا شخص ثالث به دست او رساند.

8.  مردی در گذشته حقوق همسر کارمند خود را به جبر گرفته و در امور  خانه خرج کرده است، وظیفه‎اش چیست؟

اگر رضایت همسر را جلب نکرده باشد، ضامن است و باید جبران کند.

9.  در مواردی دیده‎ام که پرسنل بیمارستان وسائل پانسمان  و داروهای بیمارستان را به مصارف شخصی خود می‎رسانند، آیا مشکل شرعی ندارد؟

مصرف وسائل و داروهای بیمارستان‎های دولتی و خصوصی برخلاف مقررات، حرام است و موجب  ضمان مثل یا قیمت آن می‎شود.

10. قفل کردن تلفن کارتی و استفاده از آن چه صورت دارد؟

استفاده بر خلاف مقررات از اموال دولت، حرام و موجب ضمان است.

11. کفش من در مسجد گم شد، کفش دیگری بجای آن برداشتم. کار من چه حکمی  دارد و الآن چه باید کنم؟

اگر بدانید کفشی که برداشته‎اید مال کسی است که کفش شما را برده، می‎توانید بجای  کفش خود بردارید؛ ولی اگر قیمت آن از کفش خودتان بیش‎تر باشد، باید هر وقت صاحب آن  پیدا شد زیادی قیمت را به او بدهید؛ و چنانچه از پیدا شدن او ناامید شوید، باید با  اجازه حاکم شرع (مجتهد جامع الشرائط) زیادی قیمت را از طرف صاحبش صدقه بدهید. اما اگر  احتمال می‎دهید کفشی که برداشته‎اید مال کسی که کفش شما را برده نیست، باید از صاحبش  جست و جو کنید و چنان که مأیوس شدید، آن را از طرف صاحبش به فقیر غیر سید صدقه بدهید.

12. چند سال است که پول بیمه داده‎ام ولی بحمد الله از دفترچه  بیمه استفاده نکرده‎ام؛ آیا می‎توانم به مقدار پولی که بابت بیمه داده‎ام به دیگری  اجازه استفاده دهم؟

استفاده از دفترچه بیمه دیگری، خلاف مقررات و موجب ضمان استفاده کننده می‎شود.

13. اگر بچه نابالغی را کتک بزنیم، دیه مربوط به چه کسی است؟ آیا اگر  پدر طفل رضایت دهد، کافی است؟

دیه، مربوط به خود کودک است و ولی طفل، بدون وجه شرعی حق ندارد مال طفل را به دیگری  ببخشد. بلی، کودک پس از بلوغ و رشد اگر از حق خود گذشت، رفع ضمان از ضارب می‎شود.

سوده سپرده بانک‎ها

14. برای سپرده ثابت بانک‎ها سود روز شمار می‎دهند، آیا این ربا  نیست؟

اگر سپرده گذار، بانک را وکیل کند که با پول او معامله مشروع انجام دهد و در صدی  از سود آن را به سپرده گذار بدهد و بقیه را به عنوان حق وکالت بردارد ـ همان گونه که  در قانون بانکداری بدون ربا آمده است ـ اشکال ندارد؛ اما اگر به شرط گرفتن زیاده، قرض  به بانک بدهد، ربا و حرام است.

15. چرا با وجود حرام بودن ربا، بانک‎های کشور ما وام ربوی می‎دهند  و اسمش راقرض الحسنه می‎گذارند؟

اگر بانک‎ها مطابق قانون بانکداری بدون ربا عمل کنند، وام آن‎ها ربوی نمی‎شود؛ لکن  متأسفانه برخی از مسؤولان بانک‎ها بدون توجه به قانون، عمل می‎کنند و مشتریان نیز آگاهی  به مسائل شرعی وام ندارند، در نتیجه وام آن‎ها ربوی و حرام می‎گردد.

16.  گذاشتن پول در مؤسسات پولی و اعتباری که سود می‎دهند،  چگونه است؟

اگر پول را بر مبنای یکی از عقود شرعی مثل مضاربه و مشارکت و... در اختیار مؤسسه  می‎گذارند، با رعایت شرایط شرعی معامله، گرفتن سود اشکال ندارد. همچنین است اگر مؤسسه  را وکیل کنند که با سپرده ایشان معاملات مشروع انجام دهد و قسمتی از سود را به عنوان  حق الوکاله بردارد و بقیه را به سپرده گذار بدهد، امّا اگر به شرط گرفتن سود به مؤسسه،  قرض می‎دهد، ربا و حرام است.

17.  بعضی از صندوق‎های قرض الحسنه می‎گویند: در صورتی وام  می‎دهیم که مثلاً 6 ماه یا یک سال در نزد ما سپرده داشته باشید، آیا این شرط صحیح است؟

اگر پول گذاشتن در صندوق، مشروط به قرض دادن پس از شش ماه باشد، حکم ربا دارد.

صلح و هبه

18.  صلح با هبه چه تفاوتی دارد؟

عقد صلح و هبه در بعض موارد از نظر نتیجه یکی هستند و موجب تملیک چیزی به دیگری  می‎گردند. اما با این تفاوت که صلح، با قبول طرف مقابل، محقق می‎شود؛ ولی در هبه، علاوه  بر قبول طرف، باید مورد هبه نیز در اختیار او قرار گیرد و تفاوت دیگر آن است که صلح  عقد لازم و هبه عقد جایز است.

هدیه از مال حرام

19.  با پسر نامحرمی دوست شدم و هدایایی برایم خریده است، اکنون  که متوجه حرمت دوستی با نامحرم شده‎ام و رابطه خود را با او قطع کرده‎ام، آیا  باید هدایای موجود را به او برگردانم؟

اگر هدایا موجود است و مطالبه می‎کند، باید به او باز گردانید، در غیر این صورت  برگرداندن لازم نیست؛ لکن اگر آن هدایا را با دادن به دیگران از محیط زندگی خود دور  کنید تا خاطرات معصیت و گناه، کم‎تر در نظر شما مجسم شود، اولویت و رجحان دارد.

20. اگر به ما هدیه‎ای داده شودکه می‎دانیم از راه حرام تهیه شده  است، چه وظیفه‎ای داریم؟

اگر یقین به حرام بودن آن دارید، نباید قبول کنید؛ و در صورت قبول، اگر صاحب آن  را می‎شناسید، باید به صاحب واقعی برسانید؛ و اگر نمی‎شناسید، با اجازه مجتهد جامع  الشرایط، از طرف صاحبش به فقیر غیر سید، صدقه بدهید.

شرط بندی

21. شرط بندی حلال است یا حرام؟

شرط بندی در مواردی مثل مسابقات اسب دوانی و تیراندازی با شرائط مقرّر جایز، و در  سایر موارد جایز نیست.

برد و باخت در ورزش

22. حکم برد و باخت و جوایز در بازی‎های ورزشی مثل فوتبال و والیبال  چیست؟

جوایزی که از طرف سازمان‎ها و مؤسسات پرداخت می‎شود، حلال است؛ ولی اگر جایزه از  سوی بازیکنان باشد و بازی با شرط برد و باخت برگزار شود، قمار و حرام است.

رشوه

23. دادن رشوه برای حل مشکل اداری چه صورت دارد؟ و بااضطرار چگونه است؟

پرداخت پول یا اموال دیگر از طرف فرد مراجعه کننده به کارمندان ادارات که مکلف به  ارائه خدمات اداری به مردم هستند منجر به فساد ادارات خواهد شد، و عملی است که از نظر  شرعی حرام محسوب می‎شود و دریافت کننده حق تصرف درآن مال را ندارد و باید به صاحبش  مسترد نماید؛ بلی چنانچه احقاق حق، متوقف به پرداخت وجه باشد، برای دهنده اشکال ندارد.

http://saafi.net/fa/node/2896

 

پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی