جدیدترین اخبار و قوانین حقوقی (علی فتحی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه )

حقوقی ----------- از تمام بازدیدکنندگان عزیز و گرانقدر التماس دعا دارم

احکام غصب

احکام غصب

سؤال : 1 ـ‌ اگر فردى در ملک خویش احداث بنا کند و از ساختمان همسایه دو مترى
جلوتر بیاید که موجب شود آفتاب مقدارى (‌یک ساعت) ‌دیرتر به مقدارى از حیاط همسایه
بتابد آ‎یا شرعاً اشکال دارد ؟

جواب :‌ هیچ اشکالى ندارد .

سؤال :‌ 2 ـ آیا مؤسسات دولتى و غیره از قبیل شهرداریها ،‌ادارات آب و برق و گاز
شرعاً‌ مجاز به تصرف عدوانى ملک مردم مسلمان این مملکت بدون رضایت و موافقت مى
باشند و بهره بردارى از آن حلال است ؟

جواب :‌ بدیهى است که حرام بزرگى است ،یعنى از گناهان کبیره است و اگر در موضوع
ملک ،بحثى باشد باید از طریق قضایى مورد تحقیق قرار گیرد .

سؤال : ‌3 ـ‌ قطعه زمینى که به موجب سوابق ثبتى و نیز سند اسمى شماره 76542
مالکیت آن براى این جانب میباشد .شخصى من غیر حق و به نحو عدوان ضمن تصرف زمین
مذکور مبادرت به احداث دیوار در آن مى نماید و که غاصبین اینجانب را به عنوان تخریب
کننده دیوار معرفى و در نهایت دادگاه حکم بر محکومیت این جانب به تحمل هشت ماه حبس
به اتهام تخریب صادر مى نماید (‌هر چند که به شهادت بسیارى از اشخاص و حتى قواى
انتظامى اتهام مذکور متوجه این جانب نبوده است)‌ متعاقباً‌ این جانب براى خلع ید
غاصب و قلع و قمع بنا مراتب را از طریق محاکم قضایى پیگیرى و حکم بر تخریب دیوار و
سایر مستحدثات مى گردد.

بنابراین :اولاً‌ حکم تخریبى دیوارى که غاصب در ملک غیر و به نحو عدوان ساخته
چیست ودر صورتیکه تخریب کننده مالک زمین باشد آیا مستحق تعزیر است یا خیر ؟

ثانیاً ‌متعاقباً دادگاه حکم تخریب و قلع و قمع مستحدثات غاصب در ملک مرا صادر
نموده و در واقع این جانب بر تخریب موضوع مزبور مى بایستى بیجا تحمل هشت ماه حبس
نمایم که دادگاه دستور قلع و قمع آن را به موجب دادنامه اخیر صادر نموده است .

جواب : ‌به نظر این جانب اگر غصب مسلم باشد مالک حق ازالة‌ بنا را دارد ابتدا به
خود صاحب بنا دستور تخریب مى دهد ،‌اگر او تخریب نکرد مالک زمین حق تخریب دارد و به
نظر این جانب حکم تعزیر وجهى ندارد ، به شرح عروه این جانب در ابواب مزارعه رجوع
شود و حکم حبس شما بهیچوجه صحیح نبوده است ،البته تشخیص موضوع با دادگاه میباشد .

سؤال : 4 ـ بر روى نوارهاى کاست و سى دى ها نوشته شده است هر گونه کپى و تکثیر
شرعاً حرام است حال اگر فرض شود کپى وتکثیر حرام باشد در این مسئله بفرمایید حکم
اینها چیست ؟

الف ) کسى که به صورت غیر شرعى تکثیر مى کند .

ب ) مشترى که این سى دى ها را که به صورت غیر شرعى تکثیر شده مى خرد آیا چیزى را
ضامن است ؟گناهکار به حساب مى آید ؟

جواب :‌ تصرف در مال دیگران جایز نیست ،هر چند دیگرى غصب کرده و به فردى بدهد
،براى این فرد هم جایز نیست ،و حق امتیاز و ابتکار هم مال می باشد .

سؤال : ‌5 ـ آیا تقلب کردن در امتحان حرام است ؟

جواب :‌ آرى حرام است .

سؤال 6: محضر مبارک حضرت آیة الله العظمى
محمدعلى گرامى «مد ظله» سلام علیکم

احتراما اینجانب حسنعلى... ساکن رحمت آباد مدّت مدید است در على
آباد کشاورزى و رعیّت نموده و یک زن از تربت جام آمد بصورت عدوانى چاه عمیق و مزرعه
على آباد را تصرّف کرده و اشجار را قطع کرد، و چاه عمیق را حیف و میل مى‏کند و صاحب
ملک به نام حاج تقى جعفرى را فرارى داده و روستاى رحمت‏آباد قریب به یکصد و پنجاه
جوان بیکار مى‏باشد آیا اولویت با اهالى همجوار است یا یک زن که بدون دلیل و مدرک
متصرّف شده و صاحب متوارى نیز پیر مردى از کار افتاده است خواهشمند است رهنمودهاى
لازم را عنایت فرمائید والسلام با تشکّر.حسنعلى...

جواب: در فرض ذکرشده کار زن مزبور ناروا و حرام است. لیکن فرض
مزبور بنظر بعید مى‏رسد، چگونه یک زن غریب توانسته هم مالک را متوارى کند و هم
اهالى یک روستا را مغلوب نماید. قاعدتا باید شما به دادگاه مراجعه کنید و از طریق
شکایت هدف خود را تعقیب نمائید.

سؤال 7: با سلام و احترام محضر آیت اللّه‏
العظمى...

نظر به تصمیم سازمان عمران و بهسازى تبریز در تملک غیر قانونى
منزل مسکونى اینجانب، با کمترین قیمت ممکنه و خارج از عرف رایج نرخ زمین و مسکن در
تبریز، و نظر به اینکه آقایان قصد ساخت و ساز تجارى و پاساژ از منزل مسکونى بنده را
دارند و هیچ حقى را نسبت به اینجانب در مورد پیشنهاد قیمت به روز، یا عدم واگذارى
منزل شخصى و یا تبدیل این منزل مسکونى توسط اینجانب به کاربرى مورد نظر آقایان، که
تنها سرمایه و پشتوانه مالى من و خانواده‏ام مى‏باشد، به رسمیت نمى‏شناسند، لذا از
محضر حضرتعالى، که در درجه رفیع... قرار دارید، تقاضا دارم بفرمائید که آیا، تصرف
سرپناه یک خانواده و تبدیل آن به واحدهاى تجارى که بى سرپناهى و از دست رفتن تنها
سرمایه زندگى و پشتوانه مالى این خانواده را به ارمغان خواهد آورد، در یک جامعه
اسلامى و عادل از نظر اسلامى و شرعى جایز است یا نه؟ با تقدیم احترام. منتظر کسب
نظر مبارک حضرتعالى مى‏باشم.

جواب: گرفتن اجبارى ملک دیگران بهیچوجه جائز نمى‏باشد. منزل
مسکونى شما ـ ملک شما باشد یا در اجاره شما باشد ـ دیگران حق ندارند آنرا از شما
بگیرند مگر با رضایت شما. خرید ملک هم باید با رضایت باشد وگرنه غصب خواهد بود.
سازمان عمران هم اگر به رعایت مصالح شهر بناى بر تصرف دارد باید با رضایت شما از
شما بخرند ـ اگر منزل ملک شماست.

سؤال 8: بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم محضر
مبارک حضرت... سلام علیکم

لطفا فتواى خود را در مورد سوالات ذیل اعلام فرمائید:

1 ـ آیا در زمینى که مالک شرعى و ثبتى داشته باشد بدون اجازه مالک
آن، خواندن نماز و اجرا کردن مراسم مذهبى و غیر در آن محل مجاز مى‏باشد یا خیر؟

2 ـ آیا در زمینى که وقف‏نامه ثبتى و محضرى توسط مالک یا وکیل
مالک به ثبت نرسیده باشد تصرف کردن آن زمین و احداث بنا به نام حسینیه از نظر شرعى
مجاز است یا خیر؟

3 ـ فردى که زمین غیر را بدون رضایت مالک غصب نموده و احداث بنا
بدون مجوز قانونى احداث نموده چه حکمى دارد؟

4 ـ فرد عامى که خود را نماینده حضرت ابوالفضل علیه السلام معرفى
مى‏نماید از نظر شرعى چه حکمى دارد؟

5 ـ استفاده آب و برق غیر مجاز از مال بیت المال مسلمین چه حکمى
دارد؟

6 ـ آیا شیخ روحانى مجالس بدون اجازه مالک زمین و یا حضور وکیل
ایشان مى‏تواند صیغه وقف جارى نماید یا خیر؟

7 ـ در صورتى که شیخ روحانى بدون اجازه و حضور و اجازه مالک زمین
به دروغ مکتوب نماید و بگوید خودم صیغه وقف جارى نمودم چه حکمى دارد؟

آدرس ـ کرج فردیس کانال شرقى... با تقدیم احترام حاج
کربلائى...

جواب: 1 ـ در فرض سؤال معلوم است که همه آن اعمال و حتى نشستن
آنجا حرام است.

2 ـ اگر صیغه وقف توسط مالک یا وکیل آن خوانده نشده باشد و یا
بعنوان وقف تحویل نداده باشد تصرف بعنوان وقف حرام است.

3 ـ غاصب است و هر چه زودتر باید تخلیه کند.

4 ـ نمایندگى بدون دلیل، لغو است و ادعاء آن بى اثر و محکوم به
حرمت است.

5 ـ بدون اذن حاکم شرع حرام است.

6 ـ هرگز نمى‏تواند.

7 ـ او نمى‏تواند بدون اذن مالک صیغه وقف جارى کند.

سؤال 9: محضر مبارک حضرت آیت اللّه‏... سلام
علیکم

با عرض ادب و احترام وافر معروض مى‏دارد، اینجانب حسین... با توجه
به اینکه دچار مشکل حقوقى شده‏ام، با عرض معذرت از اینکه مزاحم وقت شریف حضرتعالى
مى‏شوم خواهشمندم به سؤالات اینجانب جواب عنایت فرمائید.

1 ـ اگر کسى با فریب کارى و رشوه سند ملکى را به نام شخصى زده
باشد و ثبت کرده باشد، اگر خود فرد که این کار خلاف را انجام داده است در دادگاه
اعتراف کند، براى ثابت شدن حق مالک اصلى و شرعى، آیا این اعتراف کافى و صحیح است؟

جواب: با اعتراف مزبور ثابت مى‏شود که ملک آن شخص ـ که سند به نام
او زده ـ نیست، در صورتیکه اطمینان حاصل شود که جعل سند شده است، ولى اثبات اینکه
ملک دیگرى (مثلاً مالک اصلى) است نمى‏کند، اگر علاوه بر اعتراف به جعل سند، اعتراف
به مالکیت مالک اصلى هم بدهد حکم یک شاهد را دارد، شاهدى که عدالت ندارد. اگر قبلاً
اثبات شود که مالک (اصلى) ید بر این ملک داشته و جاعل سند اعتراف به جعل ملک ـ با
اعتراف به ید ـ کند کافى است.

2 ـ براى ثابت شدن مالکیتِ مالک اصلى آیا گواهى دو شاهد کفایت
مى‏کند.

جواب: گواهى دو شاهد عادل کافى است، و اگر غاصب هم اعتراف به غصب
ملک براى خود کند نیز از طریق ید قبلى اثبات ملکیت مى‏شود.

سؤال 10: محضر حضرت آیت اللّه‏... سلام
علیکم احتراما خواهشمند است بفرمایید چنانچه ملکى (زمینى) فروخته شود و ملک هم با
مدارک به خریدار تحویل شود و پس از 12 سال توسط کلاهبرداران همان ملک به فرد ثالثى
با مدارک جعلى فروخته و آنها در اولین فرصت اقدام به ساخت نمایند و تملک کنند و
خریدار اول به علت اهمال کارى سرش بى‏کلاه بماند آیا فروشنده اول در برابر خریدار
اول ضامن است یا خیر؟

جواب: در فرض سؤال فروشنده اولى هیچگونه ضمانتى ندارد، چنانکه اگر
در دادگاه هم مخارجى داشته باشد بعهده او نمى‏باشد.

سؤال 11: محضر مبارک حضرت آیت اللّه‏...
سلام علیکم

احتراما به استحضار مى‏رساند اینجانب در شغل چاپ پرچم و پلاکارد،
طرح‏هایى را که عمدتا مذهبى و صنفى و ملى مى‏باشد، به ابتکار خود، طراحى و پس از
صرف هزینه‏هاى مختلف آماده فروش مى‏نمایم.

در این زمان على رغم رضایت بنده شخص دیگرى طرح‏هاى ابتکارى ما را
کپى‏بردارى نموده و به موازات یا حتى زودتر به بازار ارایه مى‏نماید که این عمل
باعث وارد شدن خسارات زیادى به اینجانب مى‏گردد. لذا مستدعى است بفرمایید عمل شخص
نامبرده چه حکمى دارد؟

جواب: بنظر اینجانب حقوق معنوى همچون حق ابتکار طرح، و حق تألیف و
حق اختراع و... مالیت داشته احترام دارند و تجاوز به این حقوق جائز نیست و موجب
ضمان مى‏باشد.

سؤال 12: محضر مبارک... سلام علیکم احتراما
از محضر مبارک آن مرجع معظم به شرح ذیل طلب استفتاء میگردد، مستدعى است فتوى شرعى
حضرت عالى را اعلام فرمائید.

اراضى اطراف امامزاده سید اسحاق ساوه واقع در میدان سرداران حدودا
بیش از یکصد سال قبل در ید و تصرف پدران ما بوده و با حفر چاه‏هاى عمیق در آن به
کشاورزى و باغدارى اشتغال داشته‏اند و بعد از درگذشت آن مرحومان اینجانبان در ادامه
تصرف مالکانه آنها در اراضى مذکور به کشاورزى و باغدارى مشغول و خانه‏هایى براى
سکونت خودمان در آن احداث و از مزایاى آب، برق، گاز و تلفن استفاده مى‏شود.

متأسفانه اداره حج و اوقاف و امور خیریه ساوه بدون اینکه
وقفنامه‏اى و یا مدرکى که دال بر وقفیت باشد را در دست داشته باشد اقدام به اخذ سند
رسمى مالکیت نموده و حکم به خلع ید و قلع بنا و مستحدثات در آن را نموده در حالیکه
مسؤول وقف اداره اوقاف ساوه خودشان طبق نامه 651 در تاریخ 1/4/1335 صرفا اعلام
نموده‏اند که امام زاده سید اسحاق موقوفاتى ندارد و چون جزو آثار تاریخى مى‏باشد و
به اداره میراث فرهنگى مراجعه فرمائید.

آیا در مملکت جمهورى اسلامى اداره حج و اوقاف و امور خیریه
مى‏تواند خلع ید اقلاً 600 خانوار ساکن اراضى مذکور و قلع بناى مستحدثات و چاه‏هاى
محفوره قدیمى در آن را نماید؟ آیا شرعى است یا خیر؟

جواب: اگر دلیل روشنى بر وقفیت نباشد ید شما و پدران شما علامت
مالکیت شماست، لیکن احتمالاً اداره اوقاف دلیلى پیدا کرده است، باید شکایت کنید،
دادگاه بررسى ادله اوقاف کند.