جدیدترین اخبار و قوانین حقوقی (علی فتحی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه )

حقوقی ----------- از تمام بازدیدکنندگان عزیز و گرانقدر التماس دعا دارم

مسئولیت کیفری، اهلیت تمتع ، استیفاء ، معامله با محجور، سن رشد، ، یه زبان ساده

س: منظور از محجور چیست ؟

در قانون محجورین عبارتند 1-  صغار ( منظور اطفال که به سن رشد 18 سال نرسیدن ) 2- مجانین 3- غیر رشید

در فقه مرض متصل به موت و ورشکستگی انچه امروزه در قانون تجارت موجب حجر ورشکسته میگردد نیر اضافه بر محجورین در قانون عنوان ولی عملا همان سه مورد  ماده 1207 قانون مدنی

س: حجر چه زمانی مصداق دارد؟ از زمان تولد مشروط به اینکه زنده از مادر متولد شود صاحب حق میشود و دارای اهلیت تمتع است یعنی صاحب حق و اموال میگردد تا زمان فوت اهلیت تمتع  وجود دارد با فوت شخص حقیقی اهلیت تمتع خود  را از دست میدهد.

کسی که اهلیت تمتع  دارد یعنی اینکه از  رمان تولد تا مرگ صاحب اموال و حق میگردد هرچند دیوانه باشد هرچند پیر یا طفل باشد  صاحب اموال میشود اما نمی تواند اموال دارا شده را اجرا نماید یا معامله یا دخل و تصرف در اموالش داشته باشد که این حجرش یا به جهت دیوانه بودن وی است مثلا به سن 18 رسیده ولی چون دیوانه است ( دائمی و یا ادواری ، زمانی که جنون وی حادث گردد) و یا یه سن 18 سال نرسیده است و اگر به سن 18 رشد رسیده حجر مانع دخل و تصرف در اموال است که میگوئیم محجور است که اگر این حجر از زمان طفولیت بوده و بچه از ابتدا مجنون بوده نیاز به اخد حکم حجر نیست و متصل به زمان صغار میباشد و اگر حجر از زمان طفولیت نبوده و بعد از اینکه یه رشد سن 18 سال رسیده مجنون شده باشد نیاز به حکم حجر دارد در اگر از طفولیت دیوانه بوده اصل به حجر میباشد در غبر ان تا زمانی که حکم حجر از دادگاه اخذ نشده اصل بر رشد است .

اهلیت تمتع با استیفا چه تفاوتی دارد؟ چنانچه عرض شد اهلیت تمتع در همه هست فرد سالم و دیوانه بچه و پیر چرا که فقط صاحب حق است و اموال را مالک میگردد یا به جهت ارث یا بخشش به محجور و...

اهلیت استیفا از سن 18 سال که با نسخ ماده 1309 قانون مدنی با قانون راجع به رشد متعاملین مصوب 1333 و وحدت رویه شماره 63 مصوب 1364 بنابراین با 18 سال سن شخص میتواند مالی که به جهت ارث و... مالک شده را دخل و تصرف کند از بانک  وجه بردارد و یا هرگونه عملیات حقوقی را انجام دهد برخلاف اهلیت تمتع که نمی تواند وجهی را جابجا کند.

ضغیر چه کسی است ؟ صغیر 2 نوع است صغیر غیر ممیز که اعمال حقوقی ان باطل و و فقط بد و خوب را می فهمد ضرر و نفع را تشخیص نمی دهد .

صغیر ممیز خوب و بد را از هم تمیز داده و لی نفع و ضر را متوجه نیست ، بعضی ها شروع ان را از 7 و بعضی ها 9 سالگی میدانند اعمال حقوقی صغیر ممیز غیرنافذ و با تنفیذ و تائید معامله و عمل حقوقی توسط ولی ( پدر و جدپدری ) و قیم صغیر ممیز صحیح میشود بعد از صغر سفیه کسی که توانایی عقلایی معاش ندارد و به عبارتی ضرر و نفع ا تشخیص نمی دهد و اعمال حقوقی سفها نیز غیر نافذ است و باید ولی یا قیم انان ان را تنفیذ کنند و تا وقتی سن سفیه 18 سال نرسیده حق معامله و اعمال حقوقی را ندارد و عذم تنفیذ ان توسط ولی یا قیم موجب بطلان است مگر اینکه قبل از 18 سال با مراجعه به دادگاه سفیه با مراجعه به دادگاه حکم رشد بگیرد.

معامله و اعمال حقوقی مجنون دائمی به صورت کامل باطل و مجنون ادواری در زمان افاقه و سلامت صحیح است و در زمان حدوث جنون باطل است .

با این ازصاف مجچور کسی است که اهلیت انجام اعمال حقوقی را ندارد .

س؟ آیا پیر مرد و پیر زن کهنسال محجور هستند و معامله انها باطل است ؟ تا زمانیکه بعد از 18 سال حکم حجر کسی از طرف دادگاه صادر نشده هرچند پیر هم باشند اعمال حقوقی انها صحیح هست و هیچ ادعایی مسموع نیست مگر مراجعه به دادگاه و ادعا که مثلا فلان پیرزن از 2 سال پیش حواس خود را از دست داده است در این حالت دادگاه بررسی و با اخذ نظر پزشکی قانونی ممکن است حجر ایشان را از 2یا 3 سال قبل بزنند در ان حالت تمام  قراردادها و معاملات  و اعمال حقوقی وی باطل خواهد شد .

س: با این اوصاف معامله با پیر چگونه باید باشد؟  بعضی ها نظر دارند که باید بستگان طبقه اول کسانی که بعد از فوت وی وارث میشوند ذیل قرارداد را امضا کنند چرا که ورثه وی در اتیه میتوانند ادعای حجر کنند با این شرایط دیگر نمی توانند ادعا کنند هرچند که امضا کنندگان  با چه عنوان امضا کنند تا اثر حقوقی داشته باشد : به نظر من پیر زن یا که احتمال ادعای حجر وی در اتیه مبرود ابتدا موضوع معامله را به ورثه که با فوت وی ارث میبرند معامله و انتقال و یا بعد با ورثه معامله گردد حداقل در این صورت ورثه که ادعای حجر خواهند کرد نتوانند ادعا کنند . چون که  صرف امضا بستگان طبقه اول ذیل مبایعه نامه شخص  پیر که ان زمان اهلیت داشته جز شاهد معنایی اثر دیگری نخواهد داشت  و قابل استناد حقوقی نیست و شرط اینکه اگر پدرمان در اتیه ثابت بر محجور بودنش گردد  انهم از نظر حقوقی درست نیست اسقاط ما لم یجب شاید تلقی گردد بهترین راه انتقال ملک به کل بستگان طبقه اول (وراث حین الفوت )و سپس خرید از کل انها است حداقل راه تقاضای حجر احتمالی از سوی وارث و فرزندان و همسر وی بسته میشود . که 99 درصد درخواست حجر از سوی بستگان محجو ر ممکن است البته این در زمانی است که فروشنده حیلی کهنسال و دارای سابقه سوء شهرت باشد هرچند اصل بر سلامتی است و اصل بر رشادت مگر حجر ان در دادگاه صالحه ثابت شو دبعضی مواقع احتمال سوء استفاده از سوی بستگان پیر مرد یا زن کهنسال که سابقه بیماری فراموشی و... هم داشته و متعامل از ان بی اطلاع باشد ممکن است و بعد اخذ وجه یکی از فرزندان تقاضای حجر کند معامله باطل گردد از چه چیز محجور پیر میتوان ثمن مال را اگر کلاهبردار  هم باشد اخذ ثمن کرد و بیچاره خریدار به عسر و حرج خواهد افتاد معامله باطل شد مبیع به مالکیت فرزندان و همسر  محجور  که قبمومیت محجور ا خواهند داشت، در خواهد امد ،  هرچند با توقبف همان ملک شرایط وصول را شاید فراهم کرد اما زمان بر خواهد بود...

س: مسئولیت کیفری اطفال در ایران ؟  در کشورمان هرکس به بلوغ برسد مسئولیت کیفری دارد سن بلوغ 9 سال قمری در خانمها و 15 سال قمری در پسران مسئولیت کیفری دارند.

با این اوصاف که بلوغ شرعی 9 و 15 سال برای انجام تکالیف شرعی ابتدا منظور گردیده است و اکنون نیز متاسفانه مسئولیت کیفری بر ان باب استوار است که منبع فقهی در این زمینه مشاهده نشد و حتی در قران سن رشد و ازمون صغیر جهت دادن مال صغیر سفارش شده است و دین اسلام بر پایه لطف و رفعت و قاعده لاضرر و عقل و قواعد فقهی غنی شیعی ،  بنا شده است و هرچند اکنون  قانونگذار رجم و اعدام را از غیر رشید  و کمتر از 18 سال برداشته است و امید است قانون گذار مسئولیت کیفری را از کمتر 18 سال بردارد با عدم وجود منابغ فقهی و احکام حکمی این امید فراوان است تا انشاا سن رشد 18 و سن انتخابات 18 و سن مسئولیت کیفری هم 18 شود به نظر مراتب مسئولیت کیفری با سایر کشورها و عقل ، انطباق یابد. 

                ولسلام