جدیدترین اخبار و قوانین حقوقی (علی فتحی وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه )

حقوقی ----------- از تمام بازدیدکنندگان عزیز و گرانقدر التماس دعا دارم

چدیدترین قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385

 

بنام خدا

قانون جدید دیوان عدالت اداری
تاریخ : دوشنبه، 16 بهمن، 1385

 

موضوع : دیوان عدالت
اداری


سرانجام پس از مدتها بحث و مذاکره ، قانون دیوان عدالت اداری که
با عنوان لایحه به مجلس شورای اسلامی تقدیم و مطابق اصل یکصدو دوازدهم (112) قانون
اساسی جمهوری اسلامی ایران به مجمع تشخیص‌مصلحت نظام ارسال گردیده بود و با
تغییراتی که از سوی آن مجمع موافق با مصلحت نظام تشخیص‌ داده شد ، به تصویب مجلس
شورای اسلامی رسید .
 
متن کامل قانون در صفحه ادامه متن ...

شماره142315                                                     
12/11/1385

وزارت دادگستری

        قانون دیوان عدالت اداری که در جلسه علنی روز‌ سه‌شنبه
مورخ نهم خردادماه یکهزار و سیصدو هشتاد و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب و با
جایگزینی ماده (13) و بند (1) ماده (19) مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام در تاریخ
25/9/1385 از سوی آن مجمع موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد و طی نامه شماره
167581/112 مورخ 30/10/1385 مجلس شورای اسلامی واصل گردیده است، به پیوست جهت اجراء
ابلاغ می‌گردد.د

رئیس جمهور ـ  محمود احمدی‌نژاد

قانون دیوان عدالت اداری

        فصل اول ـ تشکیلات
       

ماده1 ـ در اجراء اصل یکصد و هفتاد و سوم (173) قانون اساسی
جمهوری اسلامی ایران به منظور رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به
مأمورین و ادارات و آئین‌نامه‌های دولتی خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود
اختیارات مقام تصویب‌کننده، دیوان عدالت اداری زیرنظر رئیس قوه قضائیه تشکیل
می‌شود.
        ماده2ـ دیوان عدالت اداری که در این قانون «
دیوان» نامیده می‌شود، در تهران مستقر می‌باشد. تعیین تعداد شعب دیوان، به پیشنهاد
رئیس دیوان و تصویب رئیس قوه قضائیه است.
        ماده3ـ قضات
دیوان باید دارای پانزده سال سابقه کار قضائی باشند. در مورد قضات دارای مدرک
کارشناسی ارشد یا دکترا در یکی از گرایشهای رشته حقوق یا مدارک حوزوی معادل، داشتن
ده سال سابقه کار قضائی کافی است.
        تبصره ـ قضات شاغل
در دیوان و قضاتی که حداقل پنج سال سابقه کار قضائی در دیوان دارند، از شمول این
ماده مستثنی هستند.
        ماده4ـ رئیس دیوان که با حکم رئیس
قوه قضائیه منصوب می‌شود، رئیس شعبه اول دیوان نیز می‌باشد و به تعداد مورد نیاز
معاون و مشاور خواهد داشت. قضات دیوان به‌پیشنهاد رئیس دیوان و یا حکم رئیس قوه
قضائیه منصوب می‌شوند.
        ماده5 ـ تشکیلات قضائی و اداری
دیوان توسط رئیس دیوان پیشنهاد و به تصویب رئیس قوه قضائیه می‌رسد.
       
ماده6 ـ بودجه دیوان در ردیف مستقل ذیل ردیف بودجه قوه قضائیه
منظور خواهد شد.
        ماده7ـ هر شعبه دیوان دارای یک رئیس و
دو مستشار خواهد بود. ملاک در صدور رأی، نظر اکثریت است. آراء صادره توسط شعب دیوان
قطعی است.
        ماده8 ـ در صورت مرخصی یا عدم حضور رئیس
شعبه به مدت بیش از دو هفته متوالی، یکی از دادرسان علی‌البدل با ابلاغ رئیس دیوان
جایگزین وی می‌شود. همچنین هرگاه رئیس شعبه اول در رأی شرکت نداشته باشد، با ابلاغ
وی یکی از دادرسان علی‌البدل در رسیدگی و صدور رأی مشارکت می‌نماید.
       
ماده9ـ تعدادی کارشناس از رشته‌های موردنیاز دیوان که حداقل دارای
ده سال سابقه کار اداری و مدرک کارشناسی یا بالاتر باشند، به عنوان مشاور دیوان
تعیین می‌شوند.
        در صورت نیاز به مشاوره و کارشناسی، به درخواست شعبه،
پرونده به مشاور یا مشاوران ارجاع می‌شود. شعبه پس از ملاحظه نظر مزبور مبادرت به
صدور رأی می‌نماید.
        تبصره1ـ مشاوران موضوع این ماده
لازم است علاوه بر شرط علمی و سابقه کار مندرج در این ماده، دارای شرایط مذکور در
بندهای (1) تا (4) ماده واحده قانون شرایط انتخاب قضات مصوب14/2/1361 نیز
باشند.
        تبصره2ـ مشاوران مزبور پس از احراز صلاحیت با
حکم رئیس قوه قضائیه به‌صورت استخدام رسمی یا قراردادی منصوب می‌شوند و حقوق و
مزایای آنان برابر با حقوق و مزایای دادرسان علی‌البدل دیوان خواهد بود.
       
ماده10ـ به منظور تجدیدنظر در آراء شعب دیوان در مواردی که در
مواد بعدی این قانون مشخص شده است، شعب تشخیص دیوان از یک رئیس یا دادرس علی‌البدل
و چهار مستشار تشکیل می‌شود و ملاک در صدور رأی، نظر موافق حداقل سه عضو
است.
        شعب تشخیص علاوه بر صلاحیت مذکور در این ماده، صلاحیت رسیدگی به
سایر پرونده‌ها را نیز دارند.
        ماده11ـ هیأت عمومی
دیوان به منظور ایفاء وظایف و اختیارات مندرج در این قانون، با شرکت حداقل دو سوم
قضات دیوان به ریاست رئیس دیوان و یا معاون قضائی وی تشکیل می‌شود و ملاک در صدور
رأی، نظر اکثریت اعضای حاضر می‌باشد.
        تبصره ـ مشاوران
موضوع ماده (9) این قانون می‌توانند با دعوت رئیس دیوان بدون حق رأی، در جلسات هیأت
عمومی شرکت کرده و در صورت لزوم نظرات کارشناسی خود را مطرح نمایند.
       
ماده12ـ به منظور اجراء احکام صادره از شعب دیوان، واحد اجراء
احکام زیرنظر رئیس دیوان یا یکی از معاونان وی تشکیل می‌شود و تعدادی دادرس
علی‌البدل اقدام به‌اجراء احکام صادره می‌نمایند.
        فصل دوم ـ
صلاحیت و اختیارات دیوان
        ماده13ـ صلاحیت و

حدود اختیارات دیوان به قرار زیر است:
        1ـ رسیدگی به شکایات و تظلمات و
اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:
        الف ـ تصمیمات و اقدامات واحدهای
دولتی اعم از وزارتخانه‌ها و سازمانها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و
تشکیلات و نهادهای انقلابی و مؤسسات وابسته به آنها.
        ب ـ تصمیمات و
اقدامات مأموران واحدهای مذکور در بند (الف) در امور راجع به ‌وظایف
آنها.
        2ـ رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی دادگاههای
اداری، هیأتهای بازرسی و کمیسیونهایی مانند کمیسیونهای مالیاتی، شورای کارگاه، هیأت
حل اختلاف کارگر و کارفرما، کمیسیون موضوع ماده (100) قانون شهرداریها، کمیسیون
موضوع ماده (56) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و منابع طبیعی و اصلاحات بعدی
آن منحصراً از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها.
        3ـ رسیدگی به
شکایات قضات و مشمولین قانون استخدام کشوری و سایر مستخدمان واحدها و مؤسسات مذکور
در بند (1) و مستخدمان مؤسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است
اعم از لشکری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی.
       
تبصره1ـ تعیین میزان خسارات وارده از ناحیه مؤسسات و اشخاص مذکور
در بندهای (1) و (2) این ماده پس از تصدیق دیوان به عهده دادگاه عمومی
است.
        تبصره2ـ تصمیمات و آراء دادگاهها و سایر مراجع
قضائی دادگستری و نظامی و دادگاههای انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل
شکایت در دیوان عدالت اداری نمی‌باشد.
        ماده14ـ در
صورتی که تصمیمات و اقدامات موضوع شکایت، موجب تضییع حقوق اشخاص شده‌ باشد، شعبه
رسیدگی‌کننده، حکم مقتضی مبنی بر نقض رأی یا لغو اثر از تصمیم و اقدام مورد شکایت
یا الزام طرف شکایت به اعاده حقوق تضییع شده، صادر می‌نماید.
       
تبصره ـ پس از صدور حکم براساس ماده فوق، مراجع طرف شکایت علاوه
بر اجراء حکم، مکلف به رعایت مفاد آن در تصمیمات و اقدامات بعدی خود
می‌باشند.
        ماده15ـ در صورتی که شاکی ضمن طرح شکایت خود
یا پس از آن مدعی شود که اجراء اقدامات یا تصمیمات یا آراء قطعی یا خودداری از
انجام وظیفه توسط اشخاص و مراجع مذکور در ماده (13)، سبب ورود خسارتی می‌گردد که
جبران آن غیرممکن یا متعسر است، شعبه رسیدگی کننده در صورت احراز ضرورت و فوریت
موضوع، برحسب مورد دستور موقت مبنی بر توقف اجراء اقدامات، تصمیمات و آراء مزبور یا
انجام وظیفه، صادر می‌نماید.
        تبصره ـ دستور موقت
تأثیری در اصل شکایت ندارد و در صورت رد شکایت یا صدور قرار اسقاط یا ابطال یا رد
دادخواست اصلی، ملغی‌الاثر می‌گردد.
        ماده16ـ در صورتی
که حداقل یکی از دو قاضی یا دو قاضی از سه قاضی صادرکننده رأی، متوجه اشتباه  شکلی
یا ماهوی در رسیدگی خود شوند، ضمن اعلام‌نظرمستند و مستدل مکتوب، پرونده را جهت
ارجاع به شعبه تشخیص به دفتر رئیس دیوان ارسال می‌نمایند.
        تبصره
ـ
صدور حکم اصلاحی در مورد سهوالقلم یا اشتباه محاسبه و یا رفع ابهام که

توسط شعبه صادرکننده رأی انجام می‌شود، مشمول این ماده نمی‌باشد.
       
ماده17ـ در صورتی که یکی از طرفین دعوی بعد از صدور رأی، مدارک
جدیدی تحصیل نماید که مؤثر در رأی باشد، می‌تواند با ارائه مدارک جدید از شعبه
صادرکننده رأی، تقاضای اعاده دادرسی نماید. شعبه خارج از نوبت به موضوع رسیدگی
می‌کند.
        تبصره ـ در صورتی که شعبه تقاضای مزبور را
موجه تشخیص دهد، دستور توقف اجراء رأی را صادر می‌نماید.
       
ماده18ـ در صورتی که رئیس قوه قضائیه یا رئیس دیوان، آراء دیوان
را واجد اشتباه بیّن شرعی یا قانونی تشخیص دهد، موضوع جهت بررسی به شعبه تشخیص
ارجاع می‌شود. شعبه مزبور در صورت وارد دانستن اشکال، اقدام به نقض رأی و صدور رأی
مقتضی می‌نماید.
        تبصره ـ آرائی که به موجب این ماده
صادر شده بجز مواردی که خلاف بین شرع است، قابل رسیدگی مجدد نمی‌باشد.
       
ماده19ـ حدود صلاحیت و اختیارات هیأت عمومی دیوان به شرح زیر
است:
        1ـ رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:
آئین‌نامه‌ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها از حیث مخالفت مدلول آنها
با قانون و احقاق حقوق اشخاص در مواردی که تصمیمات یا اقدامات یا مقررات مذکور به
‌علت برخلاف قانون بودن آن و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز یا سوء استفاده از
اختیارات یا تخلف در اجراء قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایفی که موجب
تضییع حقوق اشخاص می‌شود.
        2ـ صدور رأی وحدت رویه در مورد آراء متناقض
صادره از شعب دیوان.
        3ـ صدور رأی وحدت رویه در صورتی که نسبت به موضوع
واحد، آراء مشابه متعدد صادر شده باشد.
        تبصره ـ رسیدگی
به تصمیمات قضائی قوه قضائیه و مصوبات و تصمیمات شورای نگهبان قانون اساسی، مجمع
تشخیص مصلحت نظام، مجلس خبرگان، شورای عالی امنیت ملی و شورای عالی انقلاب فرهنگی
از شمول این ماده خارج است.
        ماده20ـ اثر ابطال مصوبات
از زمان صدور رأی هیأت عمومی است مگر در مورد مصوبات خلاف شرع یا در مواردی که به
منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص، هیأت مذکور اثر آن را از زمان تصویب مصوبه
اعلام نماید.
        فصل سوم ـ ترتیب رسیدگی در
دیوان
        ماده21ـ رسیدگی در دیوان مستلزم تقدیم

دادخواست است که به زبان فارسی و بر روی برگه‌های چاپی مخصوص نوشته می‌شود.
دادخواست و تصویر مصدق کلیه مدارک و مستندات پیوست آن، باید به تعداد طرف دعوی به
علاوه یک نسخه باشد.
        تبصره1ـ در مورد پرونده‌هایی‌که
با قرار عدم صلاحیت از مراجع قضائی دیگر ارسال می‌شود، نیاز به تقدیم دادخواست
نیست.
        تبصره2ـ هزینه دادرسی در شعبه دیوان پنجاه هزار
(50،000) ریال و در شعبه تشخیص یکصدهزار (100،000) ریال می‌باشد.
       
تبصره3ـ چنانچه دادخواست تسلیم شده به دیوان فاقد امضاء یا یکی از
شرایط مقرر در قانون آئین‌دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) باشد،
مدیردفتر شعبه مطابق قانون مزبور عمل می‌نماید.
       
ماده22ـ دادخواست توسط رئیس دیوان به یکی از شعب ارجاع می‌شود.
دفتر شعبه یک نسخه از دادخواست و ضمائم آن را به طرف شکایت ابلاغ می‌نماید. طرف
شکایت موظف است ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ، نسبت به ارسال پاسخ اقدام کند. عدم وصول
پاسخ، مانع رسیدگی نبوده و شعبه با توجه به مدارک موجود، به پرونده رسیدگی و مبادرت
به صدور رأی می‌نماید.
        ماده23ـ وکالت در دیوان وفق
مقررات قانون آئین‌ دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (‌در‌امورمدنی)
است.
        ماده24ـ شعبه رسیدگی کننده می‌تواند هرگونه تحقیق
یا اقدامی را که لازم بداند انجام دهد یا انجام تحقیقات و اقدامات لازم را از
ضابطین قوه قضائیه و مراجع اداری بخواهد و یا به سایر مراجع قضائی نیابت دهد.
ضابطین و مراجع مزبور مکلفند ظرف مهلتی که شعبه دیوان تعیین می‌کند، تحقیقات و
اقدامات خواسته شده را انجام دهند. تخلف از این ماده حسب مورد مستلزم مجازات اداری
یا انتظامی است.
        ماده25ـ مرجع رسیدگی به تقاضای دستور
موقت موضوع ماده (16) قانون، شعبه‌ای است که به اصل دعوی رسیدگی می‌کند لکن در
مواردی که ضمن درخواست ابطال مصوبات از هیأت عمومی، تقاضای دستور موقت شده باشد،
ابتدا پرونده جهت رسیدگی به تقاضای مزبور به یکی از شعب ارجاع می‌شود و در صورت
صدور دستور موقت در شعبه مرجوع‌‍‌الیه، پرونده در هیأت عمومی خارج از نوبت رسیدگی
خواهد شد.
        ماده26ـ سازمانها، ادارات، هیأتها و مأموران
طرف شکایت پس از صدور و ابلاغ دستور موقت، مکلفند بر طبق آن اقدام نمایند و در صورت
استنکاف، شعبه صادرکننده دستور موقت، متخلف را به انفصال موقت از شغل به مدت شش ماه
تا یک سال و جبران خسارت وارده محکوم می‌نماید.
       
ماده27ـ شعبه دیوان موظف است در صورت صدور دستور موقت، نسبت به
اصل دعوی خارج از نوبت رسیدگی و رأی مقتضی صادر نماید.
       
ماده28ـ در صورت حصول دلایل مبنی بر عدم ضرورت ادامه دستور موقت،
شعبه رسیدگی کننده نسبت به لغو آن اقدام می‌نماید.
       
ماده29ـ مقررات مربوط به ورود ثالث، جلب ثالث، اعتراض ثالث و
استماع شهادت شهود در دیوان عدالت اداری، مطابق قانون آئین‌ دادرسی دادگاههای عمومی
و انقلاب (در‌امور مدنی) است.
        ماده30ـ در صورتی که
محتوای شکایت و دادخواست مطروحه در شعبه دیوان، حاوی مطالبی علیه شخص ثالث نیز
باشد، این امر مانع رسیدگی شعبه به پرونده نخواهد بود.
       
ماده31ـ شعبه دیوان می‌تواند هر یک از طرفین دعوی را برای اخذ
توضیح دعوت نماید و در صورتی که شکایت از ادارات و واحدهای مذکور در ماده (13) این
قانون باشد، طرف شکایت مکلف به معرفی نماینده است.
       
تبصره1ـ در صورتی که شاکی پس از ابلاغ برای اداء توضیح حاضر نشود
یا از اداء توضیحات مورد درخواست استنکاف کند، شعبه دیوان با ملاحظه دادخواست اولیه
و لایحه دفاعیه طرف شکایت یا استماع اظهارات او، اتخاذ تصمیم می‌نماید و اگر اتخاذ
تصمیم ماهوی بدون اخذ توضیح از شاکی ممکن نشود، قرار ابطال دادخواست را صادر
می‌کند.
        تبصره2ـ در صورتی که طرف شکایت شخص حقیقی یا
نماینده شخص حقوقی باشد و پس از احضار بدون عذر موجه، از حضور جهت اداء توضیح
خودداری کند، شعبه او را جلب نموده یا به انفصال موقت از خدمات دولتی به مدت یک ماه
تا یکسال محکوم می‌نماید.
        تبصره3ـ عدم تعیین نماینده
توسط طرف شکایت یا عدم حضور شخص مسئوول در مهلت اعلام شده از سوی شعبه دیوان، موجب
انفصال موقت وی از خدمات دولتی از دو ماه تا یکسال می‌باشد.
       
ماده32ـ در صورت درخواست رئیس دیوان یا هر یک از شعب دیوان، کلیه
واحدهای دولتی، شهرداریها و سایر مؤسسات عمومی و مأموران آنها، مکلفند ظرف یک ماه
از تاریخ ابلاغ نسبت به ارسال اسناد و پرونده‌های مورد مطالبه اقدام نمایند و در
صورتی که ارسال اسناد ممکن نباشد، دلایل آن را به دیوان اعلام کنند. متخلف به حکم
شعبه به انفصال موقت از خدمات دولتی از یک ماه تا یکسال یا کسر یک سوم حقوق و مزایا
به مدت سه ماه تا یکسال محکوم می‌شود.
        ماده33ـ موارد
رد دادرس در دیوان و نحوه ابلاغ اوراق، آراء و تصمیمات دیوان، طبق قانون آئین‌
دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در امور مدنی) می‌باشد.
       
ماده34ـ کلیه اشخاص و مراجع مذکور در ماده (13) این قانون مکلفند
آراء دیوان را پس از ابلاغ فوراً اجراء نمایند.
       
ماده35ـ در صورت استنکاف شخص یا مرجع محکوم‌علیه از اجراء رأی،
شعبه صادرکننده رأی، به درخواست محکوم‌له، موضوع را به رئیس دیوان منعکس می‌کند.
رئیس دیوان یا معاون او مراتب را جهت اجراء به یکی از دادرسان واحد اجراء احکام
ارجاع می‌نماید.
        ماده36ـ دادرس اجراء احکام از طرق زیر
مبادرت به اجراء حکم می‌کند:
        1ـ احضار مسئوول مربوطه و اخذ تعهد بر
اجراء حکم یا جلب رضایت محکوم‌له در مدت معین.
        2ـ دستور توقیف حساب
بانکی محکوم ‌علیه و برداشت از آن به میزان مبلغ محکوم‌به در صورتی که حکم یک سال
پس از ابلاغ اجراء نشده باشد.
        3ـ دستور توقیف و ضبط اموال شخص متخلف به
درخواست ذی‌نفع بر طبق مقررات قانون آئین‌ دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب (در
امورمدنی).
        4ـ دستور ابطال اسناد یا تصمیمات اتخاذ شده مغایر با رأی
دیوان.
        ماده37ـ در صورتی که محکوم‌علیه از اجراء رأی
استنکاف نماید با رأی شعبه صادرکننده حکم، به انفصال موقت از خدمات دولتی تا پنج
سال و جبران خسارت وارده محکوم می‌شود. رأی صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل
تجدیدنظر در شعبه تشخیص دیوان می‌باشد.
        ماده38ـ در
مورد درخواست ابطال مصوبات، مشخص نمودن علل درخواست و ذکر موارد مغایرت مصوبه با
شرع یا قانون یا خروج از اختیارات و همچنین ماده قانونی یا حکم شرعی که اعلام
مغایرت مصوبه با آن شده است، ضروری می‌باشد.
        تبصره ـ
در صورت عدم رعایت مفاد این ماده، مدیردفتر هیأت عمومی موظف است ظرف پنج روز پس از
ثبت درخواست با ذکر نقائص موجود، اخطار رفع نقص صادر کند. هرگاه متقاضی ظرف ده روز
پس از ابلاغ نسبت به رفع نقص اقدام نکند، مدیر دفتر قرار رد درخواست را صادر
می‌نماید. این قرار قطعی است.
        ماده39ـ در مواردی که به
تشخیص رئیس دیوان، رسیدگی به درخواست ابطال مصوبه موضوعاً منتفی باشد، مانند موارد
استرداد درخواست از سوی متقاضی یا وجود رأی قبلی دیوان در مورد مصوبه، رئیس دیوان
قرار رد درخواست را صادر می‌کند. این قرار قطعی است.
       
ماده40ـ در صورتی که رئیس قوه قضائیه یا رئیس دیوان به هر نحو از
مغایرت یک مصوبه با شرع یا قانون یا خروج آن از اختیارات مقام تصویب‌کننده مطلع
شود، موظف است موضوع را در هیأت عمومی مطرح و ابطال مصوبه را درخواست
نماید.
        ماده41ـ در صورتی که مصوبه به لحاظ مغایرت با
موازین شرعی برای رسیدگی مطرح باشد، موضوع جهت اظهارنظر به شورای نگهبان ارسال
می‌شود، نظر فقهای شورای نگهبان برای هیأت عمومی، لازم‌الاتباع است.
       
ماده42ـ هیأت عمومی، در اجراء بند (1) ماده (19) این قانون
می‌تواند تمام یا قسمتی از مصوبه را ابطال نماید.
       
ماده43ـ هرگاه در موارد مشابه، آراء متناقض از یک یا چند شعبه
دیوان صادر شود، رئیس دیوان موظف است به محض اطلاع، موضوع را در هیأت عمومی دیوان
مطرح نماید و هیأت پس از بررسی و احراز تعارض، نسبت به صدور رأی اقدام می‌نماید.
این رأی برای شعب دیوان و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.
اثر رأی مذکور نسبت به آینده است و موجب نقض آراء سابق نمی‌شود لکن در مورد احکامی
که در هیأت عمومی مطرح و غیرصحیح تشخیص داده می‌شود شخص ذی‌نفع ظرف یک ماه از تاریخ
درج رأی در روزنامه رسمی حق تجدیدنظرخواهی در شعب تشخیص را دارد و شعبه تشخیص موظف
به رسیدگی و صدور رأی بر طبق رأی مزبور است. مفاد این ماده در مورد آرائی که از نظر
فقهای شورای نگهبان خلاف شرع تشخیص داده می‌شود مجری نخواهدبود.
       
ماده44ـ هرگاه در موضوع واحدی حداقل پنج رأی مشابه از شعب مختلف
دیوان صادر شده باشد با نظر رئیس دیوان، موضوع در هیأت عمومی مطرح و رأی وحدت رویه
صادر می‌شود. این رأی برای شعب دیوان، ادارات و اشخاص حقیقی و حقوقی ذی‌ربط
لازم‌الاتباع است.
        تبصره ـ پس از صدور رأی وحدت رویه،
رسیدگی به شکایات موضوع این ماده در شعب دیوان به صورت خارج از نوبت و بدون نیاز به
تبادل لوایح انجام می‌گیرد.
        ماده45ـ هرگاه پس از
انتشار رأی هیأت عمومی دیوان در روزنامه رسمی کشور، مسؤولان ذی‌ربط از اجراء آن
استنکاف نمایند به تقاضای ذی‌نفع یا رئیس دیوان و با حکم یکی از شعب دیوان، مستنکف
به انفصال موقت موقت از خدمات دولتی از سه ماه تا یک سال و یا پرداخت جزاء نقدی از
یک میلیون (1.000.000) ریال تا پنجاه میلیون (50.000.000) ریال و جبران خسارت وارده
محکوم می‌شود.
        ماده46ـ مرجع حل اختلاف در صلاحیت بین
شعب دیوان و سایر مراجع قضائی پس از کسب نظر مشاوران دیوان عدالت اداری، دیوان عالی
کشور است.
        ماده47ـ پس از لازم‌الاجراءشدن این قانون،
رسیدگی به کلیه پرونده‌های مطروحه در شعب تجدیدنظر سابق دیوان همچنین رسیدگی به
اعتراضات وارده نسبت به آراء غیرقطعی شعب بدوی سابق با رعایت قانون دیوان عدالت
اداری مصوب 1360 و اصلاحات بعدی، در شعب تجدیدنظر ادامه می‌یابد.
       
ماده48ـ قوه قضائیه موظف است ظرف شش ماه لایحه آئین دادرسی دیوان
را تهیه و از طریق دولت تقدیم مجلس شورای اسلامی نماید. تا زمان تصویب آئین دادرسی
مزبور، بر طبق این قانون و قوانین سابق عمل خواهدشد.
       
ماده49ـ از تاریخ لازم‌الاجراءشدن این قانون، قانون دیوان عدالت
اداری مصوب سال1360 و اصلاحات بعدی آن و کلیه قوانین مغایر با رعایت مواد(47) و
(48) لغو می‌شوند.
        قانون فوق مشتمل بر چهل و نه ماده و بیست تبصره در
جلسه علنی روز سه‌شنبه مورخ نهم خردادماه یکهزار و سیصد و هشتاد و پنج مجلس شورای
اسلامی تصویب و با جایگزینی ماده (13) و بند (1) ماده (19) مصوبه مجمع تشخیص مصلحت
نظام در تاریخ 25/9/1385 از سوی آن مجمع موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد.

رئیس مجلس شورای اسلامی ـ غلامعلی حدادعادل